13 tips om leververvetting aan te pakken

1. Oorzaken leververvetting
2. Hoe lang duurt het voordat een vette lever herstelt?
3. Wat zijn de stadia van leververvetting?
4. Hoe wordt leververvetting vastgesteld?
5. Helpt een leververvetting dieet?

Leververvetting komt steeds vaker voor. Veel mensen weten niet dat ze het hebben, terwijl het wél invloed heeft op je gezondheid. Het ontstaat vaak door een combinatie van factoren zoals insulineresistentie, overgewicht rond de buik, diabetes type 2 en leefstijl.

De medische term die tegenwoordig steeds vaker wordt gebruikt is MASLD (metabole leververvetting). Dit is een nieuwe term en vervangt de oude benaming NAFLD, niet-alcoholische leververvetting. Dit betekent dat leververvetting samenhangt met een verstoorde stofwisseling. In een ernstigere fase kan er sprake zijn van MASH, waarbij er ook ontsteking en schade in de lever ontstaat.

Het goede nieuws: je kunt er zelf veel aan doen. Met de juiste voeding en leefstijl kun je je lever herstellen en je gezondheid verbeteren.

Oorzaken leververvetting

De volgende oorzaken dragen bij aan leververvetting. Bij deze risicogroepen moet je extra alert zijn:

• Overgewicht en een vergrote buikomvang
• Diabetes type 2  (ca. 70% van de mensen met diabetes type 2 heeft een vervette lever!)
• Insulineresistentie / Pré-diabetes 
• Metabool syndroom
• Een verstoord cholesterolgehalte 
• Verhoogde triglyceriden of laag HDL
• Alcohol
• Inname van suikers, snelle en bewerkte koolhydraten
• Onvoldoende beweging
• Sslaaptekort of ploegendienst
• HFCS (hoog-fructose-maïs-siroop) vooral in frisdranken 
• Het drinken van vruchtensappen 

Herken jij je in een van deze symptomen van leververvetting? Dan betekent dit niet direct dat je automatisch een leververvetting hoeft te hebben.

Leververvetting komt veel voor: naar schatting heeft ongeveer een kwart van de bevolking MASLD. Bij mensen met obesitas, diabetes type 2 of metabool syndroom ligt dit percentage veel hoger. Wordt de oorzaak niet aangepakt? Dan gaat de leververvetting door. Als leververvetting niet wordt aangepakt, kan dit bij een deel van de mensen overgaan in ontsteking, fibrose, cirrose en in zeldzamere gevallen leverkanker. Hoe eerder je erbij bent, hoe groter de kans dat levervet en beginnende schade verbeteren.

Wil jij meer weten? Lees dan hier meer over de symptomen bij een leververvetting. 

Hoe lang duurt het voordat een vette lever herstelt?

De hersteltijd van een vette lever hangt af van de ernst van de aandoening en de aanpassingen in levensstijl. Over het algemeen geldt:

• Bij eenvoudige leververvetting (NAFLD, niet-alcoholische leververvetting*) kan de lever binnen 6 weken tot 6 maanden herstellen, mits je je levensstijl aanpast (gezonde voeding, gewichtsverlies en meer beweging).
• Bij kan de lever binnen 6 weken tot 6 maanden herstellen, mits je je levensstijl aanpast (gezonde voeding, gewichtsverlies en meer beweging).
• Bij ernstige vervetting of NASH (niet-alcoholische steatohepatitis) kan het maanden tot jaren duren voordat de lever zich herstelt. Dit hangt af van de mate van schade en hoe snel je ingrijpt. Het kan ook zijn dat de lever niet volledig herstelt.
• Als leververvetting door alcohol komt (alcoholische leververvetting), kan de lever binnen 6 weken verbeteren als je volledig stopt met alcohol.

Wat zijn de stadia van leververvetting?

Stadium 1: Leververvetting (steatose ). Er zit meer vet in de lever dan normaal, maar er is nog geen ontsteking of blijvende schade.

Stadium 2: MASH: Naast vetstapeling ontstaat ook ontsteking en beschadiging van levercellen.

Stadium 3: Leverfibrose: Door langdurige ontsteking ontstaat littekenweefsel in de lever.

Stadium 4: Levercirrose:De lever raakt ernstig beschadigd door uitgebreide verlittekening.

Het goede nieuws is dat vooral de eerste stadia vaak goed beïnvloedbaar zijn met voeding, beweging en gewichtsverlies.

*Tegenwoordig wordt niet-alcoholische leververvetting vaak MASLD genoemd: Metabole-disfunctie geassocieerde steatotische leverziekte. Wanneer er naast vetstapeling ook ontsteking en levercelbeschadiging ontstaat, spreken we van MASH.

Bij overgewicht kan 5% gewichtsverlies al helpen om levervet te verminderen. Bij 7–10% gewichtsverlies wordt vaker verbetering gezien van ontsteking en mogelijk fibrose.

Hoe wordt leververvetting vastgesteld?

Leververvetting wordt vaak ontdekt via bloedonderzoek of een echo. Toch zeggen normale leverwaarden niet altijd dat er niets aan de hand is. En een echo laat vooral vetstapeling zien, maar niet altijd goed of er ook littekenvorming in de lever aanwezig is.

Daarom kan een arts bij risicopatiënten aanvullend kijken naar het risico op fibrose. Een veelgebruikte eerste stap is de FIB-4-score. Hiervoor zijn nodig:

• leeftijd
• ASAT
• ALAT
• trombocyten

Een lage score maakt ernstige fibrose minder waarschijnlijk. Bij een verhoogde score kan verder onderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld elastografie of verwijzing naar een specialist. Als diëtist stel ik geen medische diagnose, maar ik kijk wel mee naar risicofactoren en verwijs terug naar de huisarts wanneer verder onderzoek verstandig is.

Helpt een leververvetting dieet?

Er bestaat geen standaard leververvetting dieet. Wel zijn er een aantal zaken waar je zelf invloed op kan hebben om de vervette lever te verminderen. Ook is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen. Kom je hier zelf niet achter? Laat je dan adviseren door een specialist.

Je kunt zeker zelf dingen toepassen om de leververvetting te verminderen, ook als je de oorzaak misschien nog niet weet. De volgende 13 tips kun je beschouwen als een algemeen leververvetting dieet en zijn zeker de moeite waard als je leververvetting wilt tegengaan:

1. Let niet alleen op gewicht, maar ook op buikvet en insulineresistentie.Leververvetting is vaak een signaal dat de stofwisseling uit balans is. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de lever te kijken, maar ook naar buikomvang, bloedsuiker, bloeddruk en cholesterol.
2. Bij leververvetting is alcohol bij voorkeur iets om tijdelijk helemaal te vermijden of sterk te beperken, zeker zolang leverwaarden verhoogd zijn of de oorzaak nog niet duidelijk is.
3. Niet alleen wat je eet telt, maar ook wanneer je eet en slaapt. Ploegendienst, laat eten, slaaptekort en een laat chronotype kunnen metabole processen verstoren en hangen samen met een hoger risico op leververvetting.
4. Verminder snelle koolhydraten, zoals witbrood, koek, snoep, frisdrank, vruchtensap en grote porties witte pasta of rijst. Belangrijk is om je bloedsuiker stabiel te houden.
5. Kies voor voldoende eiwitten en vooral onverzadigde vetten, zoals olijfolie, noten, zaden, avocado en vette vis. Het gaat niet om onbeperkt vet eten.
6. Kies vooral voor water, thee of kruidenthee in plaats van frisdrank, vruchtensap, energiedrank of gezoete zuiveldranken.
7. Gebruik geen zoetmaker als honing, kokosbloesemsuiker en alle andere hippe suikers
8. Eet alleen je fruit en drink geen vruchtensappen
9. Eet verzadigende hoofdmaaltijden met voldoende eiwit, vezels, gezonde vetten en eet na het diner niet meer. Je geeft de lever hierdoor meer rust en tijd om te herstellen.
10. Beweeg, ook als je niet direct afvalt. Beweging helpt je lever ook als je gewicht niet meteen daalt. Wandelen, fietsen, zwemmen en krachttraining verbeteren de insulinegevoeligheid en kunnen helpen om levervet te verminderen.
11. Kies dagelijks voor gezonde vetten, zoals olijfolie, noten, zaden, pitten, avocado en vette vis. Gebruik olijfolie als basis
12. Eet minimaal 400 gram groenten per dag
13. Eet veel lever herstellende voedingsmiddelen, zoals:
    • Groente: artisjok, paddenstoelen, broccoli, bloemkool, spruitjes, kool, radijs, prei, ui, bosui, paksoi, gekiemde zaden (taugé, alfalfa)
    • Kruiden: knoflook, gember, koriander, bieslook, gember, komijn

Leververvetting aanpakken vraagt meestal geen tijdelijk dieet, maar een plan dat je kunt volhouden. Denk aan haalbare doelen, zelfmonitoring, voldoende eiwitten en vezels, slaap, stressregulatie en regelmatige evaluatie van bloedwaarden.

Ervaar jij vage klachten, herken jij je in deze oorzaken en symptomen van leververvetting of ben je bekend met een leververvetting? Zorg dan dat dit niet over gaat in levercirrose, maar pak de oorzaak aan en laat je adviseren door een specialist.