Wat is insulineresistentie en waarom maakt het afvallen moeilijk?
In de praktijk hoor ik het mensen regelmatig zeggen: “Ik eet gezonder, ik sport vaker, maar dat buikje blijft gewoon zitten en ik val voor geen mogelijkheid af. Doe ik iets verkeerd?”
Dat gevoel van frustratie is goed voor te stellen en wellicht herkenbaar. Afvallen is namelijk niet altijd eenvoudig. Zeker niet wanneer er sprake is van insulineresistentie. Dan kan het extra moeilijk zijn om resultaat te zien – zeker rondom de buik. Het lichaam is geen optel en aftreksom van minder calorieën eten en meer bewegen, met als gevolg dat je dan afvalt. Dit ligt namelijk een stuk complexer.
Heb jij ook het gevoel dat je alles al geprobeerd hebt, maar je buikvet blijft zitten? In dit artikel neem ik je mee in wat insulineresistentie precies is, waarom dit het afvallen in de weg kan zitten én hoe je er achter komt of je insulineresistent bent. In een vroeg stadium valt nog heel veel te winnen op het gebied van gezonde voeding, beweging en slaap.
Wat is insulineresistentie?
Insuline is een hormoon dat gemaakt wordt door de alvleesklier en je bloedsuiker reguleert. Zie het als een sleutel: het opent de deur van je lichaamscellen, zodat glucose (suiker) naar binnen kan en wordt gebruikt als energie.
Bij insulineresistentie werkt die sleutel minder goed. De cellen reageren traag, waardoor de suikers in je bloed onvoldoende worden opgenomen. Je lichaam compenseert dit door meer insuline aan te maken. Het hebben van een teveel aan buik speelt hier een belangrijke rol bij.
En hier ontstaat het probleem: hoge insulinespiegels stimuleren je lichaam om vet op te slaan. Vooral rondom je buik. Insuline is ook een groeihormoon, wat zorgt dat vetopslag wordt gestimuleerd én afvallen moeizaam lukt. En omgekeerd werkt het ook zo: hoe meer vetopslag op de buik, hoe harder je lichaam werkt om nog meer insuline aan te maken.
Wist je dat er volgens onderzoek bijna 1,5 miljoen Nederlanders prediabetes hebben1? Al vóór het stadium van prediabetes is er sprake van insulineresistentie. Vaak zonder dat ze het zelf weten. Dit speelt ook een rol bij leververvetting, omdat een te hoge insulineproductie vetopslag in de lever stimuleert.
Buikvet en insulineresistentie: hoe zit dat?
Misschien heb je het zelf al gemerkt: je armen of gezicht lijken wel slanker te worden als je afvalt, maar je buikomvang vermindert niet. Dat is geen toeval. Buikvet reageert anders dan lichaamsvet op andere plekken in het lichaam. Dit komt door:
- Insuline speelt een rol: wanneer je lichaam veel insuline aanmaakt, wordt vetopslag gestimuleerd en kun je moeizaam afvallen.
- Buikvet is hormonaal actief: het geeft stoffen af die je stofwisseling kunnen verstoren en de gevoeligheid voor insuline verder verminderen.
- Leefstijlfactoren werken mee: te weinig slaap, onvoldoende beweging, veel stress en een druk bestaan zorgen ervoor dat je stresshormoon cortisol stijgt. Dat hormoon moedigt je lichaam aan om juist rondom je buik extra reserves aan te leggen.
Een cliënt van mij probeerde jarenlang verschillende diëten. Het gezin deed mee, want ook zijn vrouw en kinderen waren eigenlijk wat te zwaar. Zijn vrouw en kinderen vielen heel geleidelijk af, maar bij meneer veranderde niets. De buikomvang bleek flink.
Toen meneer in de praktijk kwam en we erachter kwamen dat hij insulineresistent is, viel er een hoop op zijn plek. Met een aangepast leefstijlplan dat bestond uit voeding- en beweegadviezen, verloor hij eindelijk zijn buikvet én voelde hij zich een stuk fitter!
De link tussen insulineresistentie en diabetes type 2
Insulineresistentie is vaak de voorloper van diabetes type 2. Wanneer je cellen steeds minder goed reageren op insuline, moet je alvleesklier steeds harder werken om insuline aan te maken. Op een gegeven moment kan je alvleesklier dat tempo niet meer bijhouden, waardoor je bloedsuiker blijvend verhoogd raakt. Dit is vaak het moment waarop diabetes type 2 gediagnosticeerd wordt. Terwijl je lichaam al 10 tot 15 jaar daarvoor hard aan het werk is en steeds meer insuline aanmaakt.
Dit wil je natuurlijk voorkomen. Naast diabetes type 2 kan insulineresistentie ook leiden tot andere gezondheidsproblemen, zoals:
- overgewicht
- PCOS
- hart- en vaatziekten
- leververvetting
- een hoge bloeddruk.
Het goede nieuws: door te achterhalen of je daadwerkelijk insulineresistent bent en je leefstijl consequent aan te passen kun je insulineresistentie vaak terugdraaien of in elk geval sterk verbeteren. En daarmee verklein je de kans op diabetes type 2 en verminder je de leververvetting. Lees hier wat de symptomen zijn van insulineresistentie.
Zo ontdek je of je insulineresistent bent
Ik zie vaak dat mensen niet weten dat insulineresistentie al zichtbaar is in het bloed, vaak jaren voordat iemand daadwerkelijk diabetes type 2 ontwikkelt.
In de praktijk doe ik dit al jaren door middel van bloedonderzoek. Iets wat helaas niet standaard gebeurt. Er wordt een nuchtere insuline en nuchtere glucose meting gedaan: hierbij wordt gekeken naar je bloedsuiker én hoeveel insuline je lichaam aanmaakt om die suiker op peil te houden.
Op basis van deze gegevens wordt de HOMA-IR index berekend. Dit is een berekening die de verhouding tussen glucose en insuline weergeeft en daarmee een inschatting geeft van insulinegevoeligheid.
Het meten van alleen insuline en glucose is dus niet voldoende, maar het is belangrijk om deze waarden goed te kunnen interpreteren.
Bekijk ook nog even de insulineresistentie checklist.
Vroegtijdig meten
Belangrijk om te weten: niet iedereen met hoge insulinewaarden krijgt uiteindelijk diabetes. Het risico is wel groter, maar leefstijl en erfelijke aanleg spelen ook een rol. Juist daarom kan vroegtijdig meten zo waardevol zijn. Hoeveel verschil zou het maken als je weet wat er écht aan de hand is in je lichaam?
In een vroeg stadium valt nog heel veel te winnen op het gebied van: voeding, beweging, slaap, ontspanning en gedragsverandering. Het geeft dus ook een antwoord waarom je al allerlei diëten gevolgd hebt en niets blijkt te werken! Andere en gezonde voeding bij bij insulineresistentie kan je hierbij helpen.
Ben jij benieuwd of je insulineresistent bent en wil je op een natuurlijke manier diabetes type 2 voorkomen? Neem dan contact op of plan gerust een afspraak.
1https://www.diabetesfonds.nl/uploads/2025-01/prediabetes_in_nederland_diabetes_fonds_factsheet_20240416.pdf
nieuwsbrief met tips om duurzaam af te vallen en gezonde recepten.